مسئول واحد بهداشت دهان و دندان شبکه بهداشت و درمان شهرستان قشم
خانم ایمانی
شرح وظایف:
معرفی واحد سلامت دهان و دندان
سلامت دهان و دندان از شاخه های مهم بهداشت عمومی است که در سلامت کلی افراد تاثیر بسزایی دارد.
در مرکز بهداشت واحد ستادی بنام واحد بهداشت دهان و دندان داریم که کلیه واحدهای دندانپزشکی مراکز بهداشتی درمانی شهری و روستایی تحت پوشش این واحد ارائه خدمت می نماید.
در شهرستان حاجی آباد 1واحد دندانپزشکی در خود شهر حاجی آباد و یک واحد شهری روستایی درمرکز فارغان و 1 واحد شهری روستایی در سرگز احمدی داریم .
پرسنل شاغل در واحد : یک نفر کارشناس مسئول واحد بهداشت دهان ودندان یک دندانپزشک پیام آور و 1دندانپزشک قراردادی شاغل در مراکز بهداشتی درمانی مشغول بکار هستند .
اهداف کلی :
ارتقاء سطح سلامت دهان و دندان جامعه با ارائه آموزش بهداشت دهان و دندان خدمات پیشگیری و بهداشتی و ارائه خدمات درمانی
اهداف بینابینی :
1- ارتقاء سلامت دهان و دندان کودکان زیر 6 سال :
الف) مراقبت و معاینه این گروه سنی
ب) فلوراید تراپی موضعی با ژل در مراکز بهداشتی درمانی
ج) آموزش مادران در زمینه مراقبت از دندان های کودکان
2- ارتقاء سلامت دهان و دندان کودکان 12-6 سال
الف) انجام معاینه و مراقبت دهان و دندان گروه مورد نظر
ب) تکمیل شناسنامه کودکان در پایگاه سنجش و مدارس توسط مراقبین بهداشتی
ج) اجرای طرح سلامت در مدارس
د) انجام فیشورسیلانت در مراکز بهداشتی و درمانی
3- ارتقاء سلامت دهان و دندان مادارن باردار
الف) آموزش ، مراقبت و ارائه خدمات درمانی برای این گروه
ب) مشاوره قبل از ازدواج و بارداری
ج)برنامه های آموزشی ویژه این گروه در مرکز بهداشتی درمانی و خانه های بهداشت
4- آموزش بهداشت دهان و دندان
الف) تهیه یا توزیع تراکت و پمفلت بین اقشار جامعه
ب) آموزش رابطین
ج) برنامه های آموزشی برای گروههای پرخطر جامعه
د) برنامه های آموزشی برای کلیه پرسنل بهداشت و درمان
ه) تهیه مطلب آموزشی و چاپ در مجلات محلی شهرستان
5- طرح کنترل عفونت
الف) آموزش پرسنل
ب) تهیه مواد و تجهیزات کنترل عفونت
ج) پایش و نظارت مستمر بر مرکز
6- پشتیبانی از واحدهای بهداشت دهان و دندان
الف) استفاده بهینه از نیروها و تجهیزات
ب)توزیع عادلانه و مناسب مواد دندانپزشکی در مراکز بهداشتی درمانی
ج) تعمیر تجهیزات مراکز دندانپزشکی
د) آموزش پرسنل در زمینه حفظ و نگهداری از وسایل و تجهیزات
ه) پیگیری بهسازی فضای فیزیکی واحدهای بهداشت دهان و دندان با هماهنگی با واحد گسترش به مدیر و معاون شبکه
7- آمارو اطلاعات
الف) جمع آوری تنظیم و ارسال آمار ماهانه مراکز به معاونت بهداشتی دانشگاه
ب) تنظیم آمار و عملکرد ماهانه دندانپزشکان و ارسال به معاونت بهداشتی دانشگاه
ج) تهیه شاخص و عملکرد مراکز بصورت نمودار در طی سال
د) ارسال فیدبک و گزارش ارزشیابی آمار
8- پایش و ارزشیابی
الف) نظارت مستمر بر مراکز و خانه های بهداشت و ارائه خدمات بهداشتی
ب) ارسال فیدبک و ارزشیابی نظارت های انجام شده
ج) نظارت و پایش طرح سلامت دانش آموزی
گروههای هدف دندانپزشکی :
الف) مادران باردار ویژه به علت شیوع التهاب لثه
ب) کودکان زیر 6 سال به علت حفظ مراقبت از دندانهای شیری
ج) کودکان 12-6 سال به علت رویش دندان های دایمی و شیوع پوسیدگی در سنین پایین
دندانپزشکان در مراکز دندانپزشکی این شهرستان آماده ارائه خدمات زیر می باشند :
* معاینه و آموزش به کلیه مراجعین
* کشیدن دندان های غیر قابل نگهداری
* ترمیم دندان های پوسیده بویژه برای کودکان 12-6 سال و ترمیم دندان های دایمی
* جرم گیری و بروساژ دندان ها مخصوصا زنان باردار و شیرده
* فلوراید تراپی برای کودکان زیر 6 سال جهت پیشگیری از پوسیدگی دندان های دایمی
* برگزاری کلاس های آموزشی در مراکز و خانه های بهداشت برای مادران باردار ، شیرده ،زنان در سنین باروری ، زوجهای جوان و رابطین بهداشتی
* شرکت در طرحهای تحقیقاتی بهداشتی منطقه
هر واحد دندانپزشکی جهت ارائه خدمات پیشگیری ثانویه به وسایل زیر تجهیز می باشند .
1. یونیت و صندلی دندانپزشکی
2. دستگاه فور و اتوکلاو جهت استریلیزاسیون وسایل و کنترل عفونت
3. دستگاه جرم گیری و وسایل و مواد لازم برای انجام جرم گیری
4. مواد و وسایل اورژانس های دندانپزشکی
5. وسایل مورد نیاز کشیدن و جراحی دندان
6. وسایل مورد نیاز ترمیمی دندان
7. وسایل مورد نیاز فیشور سیلانت
8. موارد مورد نیاز فلوراید تراپی
نقش تغذیه در پیشگیری از کوتاهقدی نوجوانان
کوتاهقدی یکی از مسائل مهم دوران رشد است که میتواند تحت تأثیر ژنتیک، عوامل هورمونی، عوامل محیطی بهویژه تغذیه نامناسب ایجاد شود. تغذیه مناسب، بهویژه در دوران نوجوانی، تأثیر مستقیم و اثباتشدهای بر رشد قدی دارد.
کوتاهقدی یکی از مسائل مهم دوران رشد است که میتواند تحت تأثیر ژنتیک، عوامل هورمونی، عوامل محیطی بهویژه تغذیه نامناسب ایجاد شود. تغذیه مناسب، بهویژه در دوران نوجوانی، تأثیر مستقیم و اثباتشدهای بر رشد قدی دارد.
الگوی رشد قدی در نوجوانان چگونه است؟
رشد قدی از بدو تولد تا پایان بلوغ ادامه دارد، اما یکی از مهمترین جهشهای رشدی در دوران نوجوانی، بهویژه در سنین ۱۰ تا ۱۸ سالگی رخ میدهد. در این دوره، تحت تأثیر افزایش ترشح هورمون رشد (GH) و هورمونهای جنسی، صفحات رشد استخوانها فعال میشوند و قد افزایش مییابد.
در دختران معمولاً جهش رشد بین سنین ۱۰ تا ۱۲ سالگی اتفاق میافتد، در حالی که در پسران این جهش کمی دیرتر، بین ۱۲ تا ۱۴ سالگی دیده میشود. اگر بدن در این دوره حساس، مواد مغذی کافی دریافت نکند، ممکن است رشد قدی به حداکثر بالقوه ژنتیکی خود نرسد و کوتاهقدی دائمی ایجاد شود.
بدن نوجوان برای رشد بیشتر به چه نیاز دارد؟
*برای رشد مطلوب قدی، بدن نوجوانان به ترکیب مناسبی از درشتمغذیها و ریزمغذیها نیاز دارد:*
پروتئین: برای ساخت عضلات و بافتها؛ منابع خوب: گوشت، ماهی، تخممرغ، حبوبات، لبنیات
کلسیم و ویتامین D: برای افزایش تراکم استخوان؛ منابع خوب: شیر، ماست، پنیر، زرده تخممرغ، نور خورشید
روی (زینک): برای عملکرد بهتر هورمون رشد و تکثیر سلولی؛ منابع خوب: مغزها، گوشت قرمز، غلات کامل
آهن: برای انتقال اکسیژن و حفظ انرژی؛ منابع خوب: گوشت، عدس، سبزیجات برگسبز
ویتامینهای C و A: برای جذب بهتر مواد معدنی و سلامت استخوانها؛ منابع خوب: مرکبات، هویج، فلفل دلمهای، کدو حلوایی
*
هشت توصیه تغذیهای برای کمک به رشد قدی نوجوانان:*
1. مصرف روزانه سه واحد لبنیات برای تأمین کلسیم مورد نیاز استخوانها
2. وجود منبع پروتئینی در هر وعده غذایی (مثل تخممرغ، گوشت یا حبوبات)
3. استفاده روزانه از حداقل ۵ نوع میوه و سبزی رنگی برای دریافت آنتیاکسیدانها
4. پرهیز از خوراکیهای مضر مانند نوشابه، چیپس و فستفود که جذب مواد معدنی را مختل میکنند
5. خواب شبانه کافی (۸ تا ۱۰ ساعت) برای ترشح بهینه هورمون رشد
6. ورزشهای کششی مانند شنا، طنابزدن، بسکتبال و بارفیکس برای تحریک رشد استخوانی
7. خودداری از رژیمهای نادرست و حذف گروههای غذایی که ممکن است منجر به سوءتغذیه شوند.
فرصت رشد در نوجوانی یک پنجره طلایی است. اگر این پنجره با تغذیه صحیح، خواب کافی و تحرک بدنی پشتیبانی نشود، ممکن است هرگز باز نشود. رسیدگی به تغذیه نوجوانان، یعنی فراهم کردن پایهای محکم برای سلامت جسمی و روانی در آینده.
عرفان نیازی
کارشناس تغذیه و رژیمدرمانی
مرکز جامع سلامت درگهان
نظر دهید